Trong khuôn khổ Chương trình Nghiên cứu và Vinh danh về đổi mới sáng tạo và cách tân trong các ngành kinh tế chủ lực năm 2026, Viet Research phối hợp với Báo Tài chính – Đầu tư (Bộ Tài chính) công bố Top 50 Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả 2026 (Top 50 Most Innovative Enterprises – VIE50). Đây là những doanh nghiệp có tiềm năng và hiệu quả kinh doanh tốt nhờ tăng cường áp dụng và đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, cách tân.

Chương trình nhằm nâng cao nhận thức và tôn vinh tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo, cách tân trong phát triển đất nước và doanh nghiệp.

Danh sách VIE 50 và phương pháp nghiên cứu được đăng tải trên Cổng thông tin của Chương trình https://vie50.vn

Niềm tin đổi mới sáng tạo: Tín hiệu lạc quan có cơ sở từ nhóm doanh nghiệp dẫn dắt

Đổi mới sáng tạo (ĐMST) từ lâu đã được nhắc đến như một mệnh lệnh phát triển, nhưng câu hỏi quan trọng hơn là: trong nhận thức và hành động thực tế của doanh nghiệp Việt Nam, ĐMST hiện đang đứng ở đâu? Khảo sát Doanh nghiệp VIE Quý I.2026 của Viet Research cung cấp một lát cắt dữ liệu kịp thời để trả lời câu hỏi đó — không chỉ ở thời điểm hiện tại mà còn ở kỳ vọng và lo ngại của doanh nghiệp đối với chặng đường 5 năm tới.

Kết quả Khảo sát Doanh nghiệp VIE Quý I.2026 cho thấy Chỉ số Niềm tin Đổi mới Sáng tạo của nhóm doanh nghiệp VIE10, VIE50 tham gia khảo sát đạt 76/100, nằm trong vùng “lạc quan có hệ thống”. Cấu trúc ba thành tố cũng phản ánh một tín hiệu đáng chú ý: P1 – đánh giá hiện tại đạt 73 điểm, P2 – kỳ vọng tương lai đạt 74 điểm, trong khi P3 – cam kết đầu tư đạt 79 điểm. Việc cam kết đầu tư cao hơn đánh giá hiện tại cho thấy doanh nghiệp không chỉ ghi nhận những kết quả đổi mới đã đạt được, mà còn đang chuẩn bị nguồn lực cho chu kỳ đổi mới tiếp theo.

Tín hiệu này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam đang cùng lúc chịu áp lực nâng năng suất, kiểm soát chi phí, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng chuẩn quản trị. Mức ISI 76 vì vậy phản ánh trạng thái lạc quan có điều kiện: doanh nghiệp nhận thức rõ sức ép, nhưng cũng nhìn thấy đổi mới sáng tạo như con đường cần thiết để duy trì tăng trưởng và lợi thế cạnh tranh.

Đổi mới sáng tạo: Từ phép thử đến trụ cột chiến lược

ĐMST đã thực sự đi vào lõi chiến lược của doanh nghiệp Việt Nam, thay vì chỉ dừng lại ở vai trò một hoạt động thử nghiệm hay sáng kiến đơn lẻ. Đây là tín hiệu tích cực, phản ánh độ trưởng thành ngày càng cao trong tư duy quản trị và năng lực hoạch định dài hạn của khu vực doanh nghiệp.

Xét ở thời điểm hiện tại, bức tranh hết sức rõ nét. 48% doanh nghiệp tham gia khảo sát xác định ĐMST là yếu tố cốt lõi trong chiến lược phát triển dài hạn, trong khi 42% xem đây là ưu tiên chiến lược được lồng ghép trực tiếp vào kế hoạch kinh doanh và vận hành. Cộng gộp lại, 90% doanh nghiệp đã đặt ĐMST trong nhóm vai trò chiến lược cốt lõi hoặc ưu tiên chiến lược — một tỷ lệ áp đảo. Cấu trúc này cho thấy ĐMST đã vượt qua giai đoạn “thử nghiệm bên lề” để trở thành cấu phần được tích hợp có chủ đích vào mô hình tăng trưởng.

Đáng chú ý hơn, tầm nhìn 5 năm tới củng cố và nâng cấp xu hướng này. 48,9% doanh nghiệp đánh giá ĐMST là động lực chiến lược quan trọng, cần được đầu tư bài bản song hành với các ưu tiên tăng trưởng khác; 40% nâng kỳ vọng lên mức cao nhất, coi đây là trụ cột sống còn trong chiến lược trung hạn. Tổng cộng 88,9% doanh nghiệp định vị ĐMST ở tầm trụ cột sống còn hoặc động lực chiến lược quan trọng. Phần còn lại (11,1%) nhìn nhận ĐMST như công cụ then chốt để nâng cao hiệu quả và thích ứng, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số — bản thân vai trò này vẫn mang tính tích cực và thiết thực.

Sự gia tăng của nhóm doanh nghiệp xếp ĐMST ở mức ưu tiên cao nhất cho thấy doanh nghiệp không chỉ chấp nhận ĐMST mà đang chủ động đặt cược vào nó như một nguồn lợi thế cạnh tranh bền vững. Đây là thời điểm thuận lợi để doanh nghiệp chuyển hóa cam kết chiến lược thành năng lực thực thi: thiết lập mô hình quản trị đổi mới, phân bổ nguồn lực ổn định và gắn ĐMST với các chỉ số hiệu quả kinh doanh. Nền tảng nhận thức đã vững — chặng đường phía trước là biến quyết tâm thành kết quả đo lường được.

Khi mục tiêu vận hành chuyển hóa thành giá trị đo lường được

Dữ liệu khảo sát hé lộ một câu chuyện tích cực và mạch lạc: doanh nghiệp đang đổi mới với mục tiêu ngày càng rõ ràng, và quan trọng hơn, đang thu về những giá trị cụ thể, đo lường được. Sự gắn kết chặt chẽ giữa “động cơ” và “kết quả” này là dấu hiệu của một hệ sinh thái đổi mới đang trưởng thành.

Xét về mục tiêu (doanh nghiệp đổi mới để làm gì), nâng cao hiệu quả vận hành tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu áp đảo với 73,9% phản hồi trong năm 2026, tăng vững từ 66,5% của năm 2024. Tăng trưởng doanh thu (54,3%) và tạo sự khác biệt cạnh tranh (43,5%) lần lượt theo sau, trong khi tuân thủ quy định môi trường/xã hội (37,0%), mở rộng thị trường (28,3%) và cải thiện trải nghiệm khách hàng (26,1%) tạo thành nhóm mục tiêu mở rộng.

Xét về đóng góp thực tế (đổi mới đã tạo ra giá trị gì), bức tranh phản chiếu logic chặt chẽ. Cải thiện chất lượng sản phẩm/dịch vụ dẫn đầu với 67,4% năm 2026 (so với 60,7% năm 2024), tiếp theo là tăng năng suất lao động và giảm chi phí vận hành cùng đạt 65,2%. Đây chính là những trụ cột hiệu quả vận hành mà doanh nghiệp đặt làm mục tiêu hàng đầu — minh chứng rằng kỳ vọng đang được hiện thực hóa. Các giá trị thị trường như tăng doanh thu (45,7%), mở rộng thị phần (23,9%) và rút ngắn chu kỳ sản xuất/cung ứng (15,2%) tuy ở mức thấp hơn nhưng đều cải thiện đều đặn qua ba năm.

Đối chiếu hai nhóm dữ liệu cho thấy một thông điệp chiến lược tích cực: ĐMST tại doanh nghiệp Việt Nam đang vận hành theo một vòng tròn lành mạnh — đặt trọng tâm vào hiệu quả vận hành, thu được kết quả về chất lượng và năng suất trước, rồi từng bước lan tỏa sang doanh thu và thị phần. Đây là lộ trình tạo giá trị bền vững, ưu tiên củng cố nội lực làm nền tảng cho mở rộng quy mô.

Việt Nam đang ở thời điểm thuận lợi để chuyển hóa niềm tin thành tăng trưởng bền vững. Khuyến nghị trọng tâm là kiến tạo khung chính sách ổn định dài hạn, mở rộng kênh tài chính cho doanh nghiệp vừa và nhỏ đổi mới, và thể chế hóa liên kết “bốn nhà” thành cơ chế vận hành thực chất. Khi ba nút thắt này được tháo gỡ đồng bộ, sự lạc quan hiện nay hoàn toàn có cơ sở để trở thành hiện thực.

Điều đáng khích lệ nhất là tính nhất quán của bức tranh. Mọi chỉ số nhiều năm đều cải thiện đều đặn; tâm thế doanh nghiệp dịch chuyển ổn định sang thế chủ động; và quan trọng hơn, doanh nghiệp nhận diện rất rõ ràng đâu là đòn bẩy (công nghệ, con người) và đâu là nút thắt (thể chế, vốn, liên kết hệ sinh thái). Một khu vực doanh nghiệp hiểu rõ mình cần gì là điều kiện thuận lợi để chính sách công có thể can thiệp đúng điểm.

Đổi mới sáng tạo tại doanh nghiệp Việt Nam đang dịch chuyển từ tư duy “ưu tiên chiến lược” của hôm nay sang “điều kiện sống còn” trong tầm nhìn 5 năm tới — một hành trình mà quyết tâm đã có, và chặng đường phía trước là biến quyết tâm thành kết quả đo lường được.

Lễ Công bố và Vinh danh các doanh nghiệp trong Danh sách Top 50 Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả 2026 sẽ được tổ chức trong khuôn khổ Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam 2026 – “Sáng tạo để Tăng trưởng, Xanh để Bền vững”  tại Khách sạn InterContinental Hanoi Landmark72 vào ngày 26 tháng 6 năm 2026 và được đăng tải tại cổng thông tin của Chương trình https://vie50.vn/ và trên các kênh truyền thông đại chúng.

Chỉ số Niềm tin Đổi mới Sáng tạo (Innovation Sentiment Index – ISI) là công cụ đo lường tâm lý và kỳ vọng của lãnh đạo doanh nghiệp đối với hoạt động đổi mới sáng tạo, được Viet Research nghiên cứu và xây dựng theo phương pháp tính toán chỉ số khuếch tán (Diffusion Index) được nhiều tổ chức uy tín như Bloomberg, IHS Markit… áp dụng khi tính chỉ số nhà quản trị mua hàng PMI. Khác với các chỉ số truyền thống đo lường kết quả đầu ra, ISI tập trung vào ba trụ cột tâm lý cốt lõi: đánh giá hiện tại (P1), kỳ vọng tương lai (P2) và cam kết đầu tư (P3) — phản ánh toàn bộ hành trình từ “đã làm gì” đến “tin vào điều gì” và “sẵn sàng chi bao nhiêu”. Chỉ số được tính theo thang từ 0 đến 100, trong đó mọi giá trị trên 50 đều cho thấy xu hướng mở rộng đổi mới, còn dưới 50 là tín hiệu thận trọng hoặc thu hẹp (https://baodautu.vn/cong-bo-chi-so-niem-tin-doi-moi-sang-tao-isi-quy-i2026-phong-vu-bieu-moi-cho-nen-kinh-te-viet-nam-d594149.html)

Danh sách VIE50 và VIE10 là kết quả nghiên cứu độc lập và chuyên sâu của Viet Research, phối hợp cùng Báo Tài chính – Đầu tư (Bộ Tài chính), được thực hiện thường niên nhằm ghi nhận và tôn vinh những doanh nghiệp đi đầu trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, và kinh doanh hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.Phương pháp nghiên cứu được xây dựng dựa trên mô hình của Boston Consulting Group, Forbes, Fast Company… kết hợp điều kiện thực tiễn tại Việt Nam, dựa trên các nhóm tiêu chí: hiệu quả tài chính, chiến lược đổi mới, văn hóa doanh nghiệp, chính sách R&D, thành tựu công nghệ, và chỉ số Innovation Premium (IP).Thông tin doanh nghiệp được nghiên cứu và phân tích trong quý II/2026, thông qua các nguồn thông tin được công bố, đánh giá từ chuyên gia, phân tích truyền thông và các báo cáo chính thức.Danh sách VIE50 và VIE10 cùng các nội dung công bố được xây dựng trên nguyên tắc khách quan, độc lập và có giới hạn thời điểm đánh giá. Mọi dữ liệu sử dụng đều đã được kiểm chứng và xác minh theo quy trình nghiêm ngặt. Tuy nhiên, Danh sách VIE50 và VIE10 không mang tính chất vinh danh tuyệt đối, cũng như không được xem là cam kết đầu tư hay bảo đảm uy tín dài hạn cho bất kỳ doanh nghiệp nào. Các bên liên quan được khuyến nghị cân nhắc kỹ lưỡng trước khi sử dụng thông tin trong báo cáo, và hoàn toàn chịu trách nhiệm đối với mọi quyết định liên quan đến việc khai thác các thông tin nêu trên.